अंधेरी: अंधेरी पूर्व भागातील मरोळ परिसरात एका अत्याधुनिक सायबर गुन्हेगारीच्या घटनेत, रीना पाटील (नाव बदलले आहे) नावाच्या एका महिलेची महानगर गॅस लिमिटेडच्या (MGL) बनावट कनेक्शन तोडण्याच्या नोटीसला बळी पडून ५,००० रुपयांची फसवणूक झाली.
फसवणूक करणाऱ्याने तिच्या बँक खात्याचा तपशील मिळवण्यात यश मिळवले असले तरी, तिच्या डेबिट कार्डवरील पूर्वनिश्चित सुरक्षा वैशिष्ट्यामुळे केवळ ५,००० रुपयेच कापले गेले, ज्यामुळे नंतर होणारे मोठे आर्थिक नुकसान टळले.
या त्रासाची सुरुवात तेव्हा झाली, जेव्हा पाटील यांना महानगर गॅसकडून असल्याचा दावा करणारा एक व्हॉट्सॲप संदेश आला. त्या नोटीसमध्ये असा दावा करण्यात आला होता की, मागील महिन्याचे बिल अद्ययावत न केल्यामुळे त्याच रात्री १०:२५ पर्यंत तिचे गॅस कनेक्शन तोडले जाईल. दबावाखाली येऊन, तिने संदेशात दिलेल्या क्रमांकावर संपर्क साधला, जो श्री. राहुल कुमार (९८७५६४८८७५) नावाच्या व्यक्तीचा होता.
४५ मिनिटांच्या फोन कॉलदरम्यान, फसवणूक करणाऱ्याने पाटील यांना ‘BILL_UPDATE.apk’ नावाची एक बाह्य अँड्रॉइड ॲप्लिकेशन पॅकेज (APK) फाईल डाउनलोड करण्यास पटवून दिले. जेव्हा पाटील यांना ती फाईल उघडण्यात अडचण येत होती, तेव्हा तो घोटाळेबाज फोनवरच राहून त्यांना इन्स्टॉलेशन प्रक्रियेत मार्गदर्शन करत होता.
एकदा ॲप सक्रिय झाल्यावर, ते स्क्रीन-शेअरिंग किंवा डेटा-लॉगिंग टूल म्हणून काम करत होते. पाटील यांना ॲपमधीलच एका पेमेंट पेजवर नाममात्र शुल्क भरण्यासाठी त्यांच्या डेबिट कार्डचा तपशील टाकण्यास सांगण्यात आले. त्यांच्या नकळत, तो घोटाळेबाज त्यांची माहिती त्याचवेळी मिळवत होता.
तिचा तपशील टाकल्यानंतर काही क्षणांतच, तिच्या एचडीएफसी (HDFC) बँक खात्यातून ५,००० रुपये डेबिट झाले. तथापि, अधिक रक्कम काढण्याचा फसवणूक करणाऱ्याचा प्रयत्न हाणून पाडण्यात आला. सुदैवाने, पीडितेने कार्डवर ५,००० रुपयांची दैनंदिन व्यवहार मर्यादा निश्चित केली होती, कारण ते कार्ड त्या क्वचितच वापरत. ,” असे पाटील यांनी सांगितले.
या साध्या सुरक्षा उपायामुळे तिचे लाखो रुपये वाचले असावेत, कारण बँक अधिकाऱ्यांनी नंतर पुष्टी केली की, याच युक्तीचा वापर करून परिसरातील ज्येष्ठ नागरिकांची अलीकडेच ८०,००० रुपयांपर्यंत फसवणूक झाली होती.
फसवणूक करणाऱ्याने पीडितेच्या आणखी एका ओळखीच्या व्यक्तीला, तिच्या पूर्वीच्या भाडेकरूला, APK फाईल पाठवून फसवण्याचा प्रयत्न केला. त्यानंतर त्याने त्या व्यक्तीकडे १० रुपये भरण्याचा आग्रह धरला. तथापि, ती व्यक्ती ॲपल फोन वापरत असल्याने, त्याच्या iOS सॉफ्टवेअरने त्याला बनावट ॲप इन्स्टॉल करू दिले नाही, ज्यामुळे तो फसवणुकीपासून वाचला.
पीडितेने राष्ट्रीय सायबर गुन्हे अहवाल पोर्टलवर (NCRP) औपचारिक तक्रार दाखल केली असून, पुढील तपासासाठी हे प्रकरण पवई पोलिसांकडे पाठवण्यात आले आहे. असा संशय आहे की, फसवणूक करणाऱ्याने पाटील यांच्या नवीन फ्लॅटमध्ये नुकत्याच झालेल्या स्थलांतराची माहिती स्थानिक सूत्रांकडून मिळवली असावी आणि बनावट बिलाच्या दाव्याला वैधता देण्यासाठी तिच्या नवीन भाडेकरू असण्याचा वापर केला असावा.
बनावट लिंक्स, APK डाउनलोड्स आणि व्हॉट्सॲप किंवा एसएमएस संदेशांद्वारे वापरकर्त्यांना लक्ष्य करणाऱ्या फसवणुकीच्या प्रयत्नांमध्ये वाढ झाल्याच्या पार्श्वभूमीवर महानगर गॅसने अलीकडेच ग्राहकांना इशारा जारी केला आहे. कंपनीने ग्राहकांना सतर्क राहण्याचे आणि कोणतीही कारवाई करण्यापूर्वी संशयास्पद संवादाची पडताळणी करण्याचे आवाहन केले आहे.
महानगर गॅसने स्पष्ट केले आहे की, ते कॉल किंवा मेसेजद्वारे कधीही ओटीपी, बँक तपशील किंवा पासवर्ड मागणार नाहीत. ग्राहकांना केवळ कंपनीच्या सत्यापित व्हॉट्सॲप नंबर: +91 98992 03843 द्वारेच संपर्क साधण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. कंपनीने वापरकर्त्यांना कोणतीही संशयास्पद हालचाल तात्काळ कळवण्यास सांगितले आहे आणि (022) 6867 4500 व (022) 6156 4500 या हेल्पलाइन क्रमांकांद्वारे मदत देऊ केली आहे, असे फ्री प्रेस जर्नलच्या वृत्तात म्हटले आहे.